Η υπεράσπιση του περιβάλλοντος, η ελεύθερη μετακίνηση και η δημοκρατία είναι τα καίρια ζητήματα που απασχολούν τους νέους Ευρωπαίους.
Σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης «Νέοι Ευρωπαίοι», η ΕΕ θα πρέπει:
Να γίνει «πράσινη πολιτική υπερδύναμη»
Να επεκτείνει την ελεύθερη κυκλοφορία σε πολίτες εκτός ΕΕ που ζουν στην ΕΕ
Να απαγορευτούν οι πτήσεις μικρών αποστάσεων, όπου οι σιδηροδρομικές διαδρομές μπορούν να καλύψουν απόσταση μικρότερη των 12 ωρών
Να προχωρήσει σε απαγόρευση των επιδοτήσεων για τα ορυκτά καύσιμα
Να καθιερώσει έναν «αξιοπρεπή» κατώτατο μισθό σε όλα τα κράτη μέλη
Να αφανίσει τον αντιφιλελευθερισμό στην Πολωνία και την Ουγγαρία
Οι νέοι της Ευρώπης είναι μια πολύμορφη γενιά, μοιράζονται σ τόσο τρεις βασικές φιλοδοξίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Επιζητούν μια κοινωνία ελεύθερης μετακίνησης και ταυτόχρονα εστιάζουν στις κοινωνικές, περιβαλλοντικές και φιλελεύθερες αξίες σύμφωνα με το Young Europeans Speak to EU, μια νέα έκθεση ενός συλλογικού έργου με επικεφαλής τον καθηγητή Timothy Garton Ash στο Κέντρο Ευρωπαϊκών Σπουδών της Οξφόρδης.
Σύμφωνα με την έκθεση, η ελεύθερη μετακίνηση αποτελεί βασικό πλεονέκτημα της ΕΕ, ωστόσο δεν είναι όλοι οι Ευρωπαίοι ικανοποιημένοι με αυτήν την πολιτική. Αν και η έκθεση διαπιστώνει ότι τα τρία τέταρτα των Ευρωπαίων συμφωνούν ότι «εάν η ΕΕ δεν προσέφερε την ελευθερία ώστε να μπορεί κάποιος να ταξιδεύει, να εργάζεται, να σπουδάζει και να ζει σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα πληρούσε τους στόχους της », ωστόσο αρκετοί Ευρωπαίοι πιστεύουν ότι η ελεύθερη μετακίνηση είχε περισσότερο κόστος παρά οφέλη για τη χώρα τους.
Οι συντάκτες της έκθεσης, νέοι Ευρωπαίοι που εργάζονται με το πρόγραμμα European Stories του προγράμματος Dahrendorf στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Μελετών, υποστηρίζουν ότι αυτή η ελευθερία κινήσεων θα πρέπει να νοηθεί ως «θετική ελευθερία». Και προτείνουν ότι θα πρέπει να δοθεί υποστήριξη στα άτομα «για να τα βοηθήσουν να πραγματοποιήσουν τις μεταναστευτικές τους φιλοδοξίες». Σύμφωνα με την έκθεση, «Η απουσία τυπικών περιορισμών στις μετακινήσεις των ανθρώπων εντός ή εντός συνόρων δεν καθιστά από μόνη της ελεύθερη την κυκλοφορία των ανθρώπων».
Με έντονη γλώσσα, οι συντάκτες της έκθεσης συνεχίζουν: «Θέλουμε η ΕΕ να προωθήσει και να διευρύνει την πρόσβαση σε προγράμματα σε όλη την ΕΕ που ήδη ενθαρρύνουν την ελεύθερη κυκλοφορία, όπως το πρόγραμμα Erasmus, το Discover EU και το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης.
«Θέλουμε η ΕΕ να δώσει τη δυνατότητα σε όσους Ευρωπαίους θέλουν να μεταναστεύσουν να το κάνουν … Θέλουμε η ΕΕ να επεκτείνει το δικαίωμα της ελεύθερης κυκλοφορίας σε υπηκόους τρίτων χωρών που είναι κάτοικοι της ΕΕ».
Εκτός από την ελευθερία κινήσεων, η έκθεση προσδιορίζει τα περιβαλλοντικά ζητήματα ως κύριο παράγοντα ανησυχίας για τους νέους, η πλειοψηφία των οποίων θα ήθελε να δει την ΕΕ να ηγηθεί στον αγώνα αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης.
Αν και οι νέοι Ευρωπαίοι τοποθετούν τα ταξίδια ψηλά στον κατάλογο των προτεραιοτήτων τους, η έκθεση ζητά να ληφθούν δραστικά μέτρα για την απαγόρευση πτήσεων μικρών αποστάσεων – όταν το ταξίδι θα μπορούσε να γίνει με τρένο σε λιγότερο από 12 ώρες. Και, προτείνει προκλητικά, η ΕΕ πρέπει να « κατευθύνει με το παράδειγμά της και να απαγορεύσει στους υπαλλήλους της να πραγματοποιούν πτήσεις μικρών αποστάσεων για επαγγελματικά ταξίδια, εάν υπάρχει σύνδεση με τρένο κάτω των 12 ωρών για το ίδιο δρομολόγιο». Επιπρόσθετα «Θα πρέπει να δοθεί ένα σιδηροδρομικό πάσο σε κάθε πολίτη της ΕΕ που γίνεται 16 ετών χωρίς διαδικασία υποβολής αίτησης, με ισχύ για πέντε χρόνια εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Οι συγγραφείς ζητούν επίσης επενδύσεις για την επισκευή και επέκταση του σιδηροδρομικού συστήματος της ευρωπαϊκής ηπείρου, «Η ΕΕ πρέπει να στοχεύει στη βελτίωση του ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού συστήματος … Μακροπρόθεσμα, η ΕΕ θα πρέπει να υποστηρίξει μια ευρεία επέκταση του ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού συστήματος και να επιδοτούν ναύλους τρένων ».
Όπως αναφέρεται επίσης στην έκθεση, οι νέοι Ευρωπαίοι ανησυχούν για τον πολιτικό μη φιλελευθερισμό και την οικονομική και κοινωνική πολιτική. Η έκθεση ζητά «τα έξι κράτη μέλη χωρίς υποχρεωτικό κατώτατο μισθό να εισαγάγουν επιτέλους ένα». Και υπογραμμίζεται: «Η ΕΕ πρέπει να επιδιώξει να αυξήσει τον εθνικό μέσο μισθό κάθε κράτους μέλους μακροπρόθεσμα».
Επισημαίνοντας τη διάβρωση της δημοκρατίας σε πολλές χώρες της ΕΕ, ιδίως στην Ουγγαρία και την Πολωνία, οι συντάκτες της μελέτης ζητούν δράση κατά του «ανιφιλελευθερισμού» στα κράτη μέλη: «Καλούμε την Ευρωπαϊκή Ένωση να προστατεύσει τη δημοκρατία από τον αντιφιλελευθερισμό στην Ουγγαρία και την Πολωνία … Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει μια πλούσια εργαλειοθήκη για τη διαφύλαξη της φιλελεύθερης δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Πιστεύουμε ότι είναι καιρός η ΕΕ να χρησιμοποιήσει επιτέλους σωστά αυτά τα μέσα και να στηρίξει τα λόγια της με πράξεις ».
Διατηρώντας την ανάγκη για μια πιο ενωμένη εξωτερική πολιτική σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο, οι συγγραφείς ζητούν από την Ευρώπη να ενεργήσει ως «πράσινη πολιτική υπερδύναμη, με τη δυνατότητα να ανταποκριθεί τόσο στα συμφέροντα όσο και στις αξίες της, θέτοντας και προστατεύοντας τις δικές της κόκκινες γραμμές».
Επισημαίνοντας περαιτέρω τη σημασία των φιλελεύθερων αξιών, οι συντάκτες της έκθεσης προβλέπουν έναν πιο ενεργό ρόλο στη διεθνή σκηνή για την ΕΕ, «Καθώς η Ευρώπη μεταβαίνει από το ρόλο του στρατηγικού θεατή σε αυτόν του ενεργού παγκόσμιου παράγοντα, θα πρέπει να προικιστεί στην πράξη με απαιτούμενο βαθμό στρατηγικής, τεχνολογικής και βιομηχανικής αυτονομίας ».
Τέλος, οι συγγραφείς εξετάζουν ορισμένους τομείς όπου οι επιθυμίες των νέων Ευρωπαίων για το μέλλον της Ευρώπης απαιτούν επαναπροσδιορισμό και συμβιβασμούς.
Το ισχυρό μήνυμα της έκθεσης προς τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής της ΕΕ ολοκληρώνεται λέγοντας: «Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα πρέπει πρώτα να δώσουν προτεραιότητα στις επιδόσεις, λαμβανομένων υπόψη των απτών αποτελεσμάτων».
Ζητεί από την ΕΕ να βελτιώσει την επικοινωνία της με τους νέους Ευρωπαίους, αρχίζοντας με το «να μη τους δίνει διαλέξεις αλλά να τους ακούει».
