- Ενθουσιάζεστε από τη δυνατότητα να μάθετε κάτι νέο και περίπλοκο; Σας εξιτάρουν οι λεπτομέρειες; Ενθαρρύνεστε πραγματικά από νέες ιδέες και ευφάνταστα σενάρια;
Ο ρόλος της ντοπαμίνης στον εγκέφαλο
Ο άνθρωπος δεν εξελίχθηκε μόνο από την ικανότητα να ρυθμίζει τις αμυντικές και καταστροφικές του παρορμήσεις, αλλά εξέλιξε επίσης την ικανότητα να κατανοεί το άγνωστο. Η εμπλοκή στην εξερεύνηση μας επιτρέπει να ενσωματώσουμε νέα ή απροσδόκητα γεγονότα με υπάρχουσες γνώσεις και εμπειρίες, μια διαδικασία απαραίτητη για την εξέλιξή μας.
Η παραγωγή ντοπαμίνης είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη. Ωστόσο υπάρχουν τόσες πολλές παρανοήσεις σχετικά με το ρόλο της ντοπαμίνης στη γνώση και τη συμπεριφορά. Η ντοπαμίνη θεωρείται συχνά ως το «μόριο που σε κάνει να αισθάνεσαι καλά», πρόκειται όμως για λανθασμένο χαρακτηρισμό αυτού του νευροδιαβιβαστή. Όπως σημειώνει ο νευροεπιστήμονας της προσωπικότητας Colin DeYoung η ντοπαμίνη είναι στην πραγματικότητα ο «νευροδιαμορφωτής της εξερεύνησης». Ο πρωταρχικός ρόλος της ντοπαμίνης είναι να μας κάνει να αποζητάμε κάτι, όχι απαραίτητα «πράγματα». Παίρνουμε τη μεγαλύτερη δόση ντοπαμίνης μέσω του εγκεφάλου μας με την πιθανότητα κάποιας ανταμοιβής, αυτή όμως η πιεστική ανάγκη δεν αποτελεί εγγύηση ότι πραγματικά θα μας αρέσει ή θα απολαύσουμε αυτό που επιδιώκουμε μόλις το πάρουμε. Η ντοπαμίνη είναι μια τεράστια ζωτική δύναμη, καθοδηγώντας το κίνητρό μας να εξερευνήσουμε και να διευκολύνουμε τις γνωστικές και συμπεριφορικές διαδικασίες που μας επιτρέπουν να εξαγάγουμε τις περισσότερες απολαύσεις από το άγνωστο.
Εάν η ντοπαμίνη δεν σημαίνει ότι μας κάνει να αισθανόμαστε καλά τότε γιατί παραμένει αυτός ο μύθος;
Σύμφωνα με τον Scott Barry Kaufman (ψυχολόγος, συγγραφέας και διδάκτωρ – έχει διδάξει στο Πανεπιστήμιο της Κολούμπια, στη Νέα Υόρκη, στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβανίας και αλλού ) έχει διεξαχθεί αρκετή έρευνα σχετικά με τη ντοπαμίνη όσον αφορά τον ρόλο της στην ενθάρρυνση της εξερεύνησης προς τις πρωτόγονες ανταμοιβές του «ορέγεσθαι», ανταμοιβές όπως η σοκολάτα, η κοινωνική προσοχή, η κοινωνική ιεραρχία, οι σεξουαλικοί σύντροφοι, τα τυχερά παιχνίδια ή τα ναρκωτικά (κοκαΐνη).
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, όπως επισημαίνει ο Kaufman έχουν προταθεί άλλες οδοί ντοπαμίνης στον εγκέφαλο που συνδέονται στενά με την αξία ανταμοιβής που κερδίζει κανείς από τη συλλογή πληροφοριών. Οι άνθρωποι που σκοράρουν υψηλά στη γενική τάση για εξερεύνηση όχι μόνο οδηγούνται να εμπλακούν σε συμπεριφορικές μορφές εξερεύνησης, αλλά τείνουν επίσης να ενεργοποιούνται μέσω της δυνατότητας να ανακαλύψουν νέες πληροφορίες και να εξαγάγουν νόημα επιτυγχάνοντας την προσωπική τους ανάπτυξη μέσω των εμπειριών τους. Αυτές οι «γνωστικές ανάγκες», όπως τους ανέφερε ο ανθρωπιστικός ψυχολόγος Abraham Maslow, είναι εξίσου σημαντικές με άλλες ανθρώπινες ανάγκες για την ολοκλήρωση της προσωπικότητας του ατόμου.
Εάν μερικές ή όλες οι παρακάτω δηλώσεις σας περιγράφουν,τότε κατά τον Kaufman η ντοπαμίνη μπορεί να ρέει έντονα στον προμετωπιαίο φλοιό σας:
- Λατρεύω να ξοδεύω τον χρόνο μου σκεπτόμενος διάφορες καταστάσεις
- Είμαι γεμάτος ιδέες.
- Έχω ζωηρή φαντασία.
- Ενδιαφέρομαι για αφηρημένες ιδέες.
- Είμαι περίεργος για πολλά διαφορετικά πράγματα.
Δεν καταλαβαίνετε γιατί όλοι οι άλλοι γύρω σας ενδιαφέρονται τόσο πολύ για το σεξ, τα ναρκωτικά και τα χρήματα και γιατί δεν ενεργοποιούνται από ιδέες και μαθαίνοντας νέα και ενδιαφέροντα πράγματα; Τώρα έχετε μια πιθανή απάντηση: Μπορεί να είστε ιδιαίτερα ευαίσθητοι στην ανταμοιβή που κερδίζει κανείς συλλέγοντας πληροφορίες.
