Όταν η Astrid Lindgren μίλαγε, η φωνή της ακουγόταν
(14 Νοεμβρίου 1907-28 Ιανουαρίου 2002)
Η Astrid Lindgren είναι η δέκατη όγδοη περισσότερο μεταφρασμένη συγγραφέας στον κόσμο και μία από τις πιο γνωστές σουηδές συγγραφείς. Έγινε συγγραφέας σχετικά αργά στη ζωή και η φωνή της έμελλε να επηρεάζει χρόνια αργότερα την συλλογική καθημερινότητα. Λόγω της δημοτικότητάς της, οι άνθρωποι άκουγαν τι είχε να πει η Lindgren.
Στην ηλικία των 68 ετών υπέβαλε στην σουηδική εφημερίδα Expressen ένα δελτίο με θέμα το κενό στο σουηδικό φορολογικό σύστημα, το οποίο σημαίνει ότι, ως αυτοαπασχολούμενη συγγραφέας, έπρεπε να πληρώσει 102 τοις εκατό φόρο επί του εισοδήματός της. Η Lindgren έγραψε το κομμάτι με το ύφος ενός παραμυθιού και είχε άμεσο αντίκτυπο. Το «Pomperipossa in Monismania», που δημοσιεύτηκε το 1976, έγινε πρωτοσέλιδο και οδήγησε όχι μόνο σε αλλαγή του φορολογικού νόμου αλλά τελικά στην πτώση της σοσιαλοδημοκρατικής κυβέρνησης που είχε την εξουσία επί 44 χρόνια.
Η Lena Törnqvist, ειδικός της Astrid Lindgren, επικεφαλής του αρχείου της Astrid Lindgren στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Σουηδίας (Kungliga biblioteket), πιστεύει ότι η Lindgren θα ήταν πρόθυμη να πληρώσει το 80 τοις εκατό, ίσως το 90 τοις εκατό, των εσόδων της επειδή θεωρούσε ότι το σουηδικό σοσιαλοδημοκρατικό σύστημα ήταν καλό. Αλλά δεν ήταν διατεθειμένη να πληρώσει περισσότερα από όσα κέρδιζε.
«Δεν νομίζω ότι σχεδίασε μια επανάσταση, αλλά συνέβη», λέει ηTörnqvist.
Η Lindgren αφύπνισε επίσης την συλλογική συνείδηση στο θέμα της βίας κατά των παιδιών. Για τον λόγο αυτό απέσπασε το Βραβείο Ειρήνης του Γερμανικού Βιβλίου Εμπορίου το 1978.
Σύμφωνα με την Törnqvist η ουσία ήταν ότι αν τα παιδιά είχαν ανατραφεί με βία, οι πιθανότητες ήταν ότι θα χρησιμοποιούσαν βία κι όταν μεγάλωναν. Και αν θα πρόκειτο για ανθρώπους με ισχύ, τότε η κατάσταση θα μπορούσε να αποβεί πολύ επικίνδυνη.
Τα λόγια της Astrid Lindgren προκάλεσαν έντονη επιρροή στη Σουηδία, τη Γερμανία και σε άλλες χώρες, και ήταν ένας καθοριστικός παράγοντας που η Σουηδία έγινε η πρώτη χώρα που απαγόρευσε την καταπάτηση των δικαιωμάτων των παιδιών το 1979.
Τα λόγια της Lindgren έλαβαν επίσης την προσοχή των θυμάτων. Μετά την ομιλία της στη βράβευσή της στη Γερμανία, δύο αγόρια έφτασαν μέχρι το κατώφλι της στη Στοκχόλμη. Η Lindgren βοήθησε να επιστρέψουν πίσω με ασφάλεια και φρόντισε για την εξασφάλιση μιας υγιούς αντιμετώπισης.
Σημαντική ήταν και η προσπάθεια της Lindgren για τα δικαιώματα των ζώων. «Δεν ήταν χορτοφάγος, αλλά ήξερε ότι αν θέλουμε να κρατήσουμε την ανθρωπιά μας, πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα άλλα ζωντανά όντα με σεβασμό», αναφέρει η Törnqvist.
Η εκστρατεία της Λίντγκρεν οδήγησε την κυβέρνηση να ανακοινώσει τον λεγόμενο “Lex Lindgren “νόμο περί καλής διαβίωσης των ζώων ως δώρο για τα 80α γενέθλια της συγγραφέας.
Οι πολυάριθμοι χαρακτήρες των βιβλίων της Lindgren έδωσαν αξιοπιστία στις απόψεις της, είτε ήταν η αντι-αυταρχική Pippi Longstocking, με την ισχυρή αίσθηση της δικαιοσύνης, είτε οι αδελφοί Lionheart, που αντιμετωπίζουν βαρύτερα ζητήματα όπως τα συναισθήματα και το ζήτημα του θανάτου.
Προς το τέλος της μακράς και παραγωγικής ζωής της, η Lindgren είχε τέτοια επιρροή που οι δημοσιογράφοι θα την καλούσαν, θα ρωτούσαν την άποψή της για ένα θέμα και στη συνέχεια θα πρωτοστατούσε η απάντησή της σε όλες τις εφημερίδες. «Ήθελαν τη γνώμη της για τα πάντα, από την οδοντιατρική φροντίδα μέχρι την παγκόσμια ειρήνη», λέει η Törnqvist. «Σπάνια επέλεγε το θέμα».
Πράγματι, είχε τόσο μεγάλη επιρροή που στο ζήτημα της προσχώρησης της Σουηδίας στην ΕΕ – στην οποία αντιτάχθηκε – ο Τύπος υπέρ της ΕΕ επέλεξε να μη μιλάει μαζί της. «Ήξεραν ότι αν της έδιναν πολύ χώρο, θα επηρέαζε τη συζήτηση».
Ακόμη και στη δεκαετία του ογδόντα και τη δεκαετία του ’90, η Lindgren συνέχισε να λαμβάνει επιστολές από ανθρώπους που επιθυμούσαν την υποστήριξή της για τα προβλήματά τους.
Η κληρονομιά της Lindgren στη Σουηδία δεν είναι μόνο τα πολύ αγαπημένα της βιβλία, αλλά και η διαμόρφωση κοινωνικής συνείδησης και οι νόμοι στους οποίους συνέβαλε.
Σχετικά με τη δημόσια επιρροή της Lindgren, η Suzanne Öhman-Sundén τη συνοψίζει: «Η Astrid άγγιξε τον μέσο Σουηδό» και προσθέτει: «Υπήρχε ένας συνδυασμός κοινής λογικής, στοχοπροσήλωσης και ζεστασιάς σε ό, τι έκανε, που την έκανε μοναδική».
